Psikolog ve psikiyatrist arasındaki fark nedir?
Psikiyatrist, tıp eğitiminin ardından psikiyatri uzmanlığı almış hekimdir; psikolog ise psikoloji lisans eğitimini tamamlamış kişidir. Klinik psikologların ayrıca klinik alanda eğitimleri vardır. Hizmet alırken kişinin unvanını, eğitimini ve sunduğu hizmetin kapsamını birlikte değerlendirmek gerekir.
Psikiyatrist ruhsal belirtilerin tıbbi değerlendirmesini yapabilir ve gerekli gördüğünde ilaç tedavisi düzenleyebilir. Psikolog ve klinik psikolog hekim değildir, ilaç reçete etmez. Psikoterapi söz konusu olduğunda ise yalnızca meslek adına bakmak yeterli olmaz; kişinin ilgili alandaki eğitimi ve yetkinliği önem taşır.
Psikiyatrist yalnızca ilaç mı verir?
Hayır. Psikiyatri değerlendirmesi, kişinin yaşadığı güçlüğü ve olası nedenlerini anlamaya yöneliktir. Değerlendirme sonunda izlem, psikoterapi, ilaç tedavisi veya başka bir hizmete yönlendirme gündeme gelebilir. Her başvuru otomatik olarak ilaç başlanacağı anlamına gelmez.
Benzer biçimde bir görüşmenin uzun sürmesi veya konuşmaya dayanması, tek başına bunun psikoterapi olduğunu göstermez. Hizmetin adı, amacı, uygulayan kişinin eğitimi ve nasıl ilerleyeceği açıkça konuşulmalıdır. Beklentilerinizi ilk görüşmede ifade etmeniz, önerilen planı anlamanıza yardımcı olur.
| Konu | Psikiyatrist | Psikolog / klinik psikolog |
|---|---|---|
| Temel eğitim | Tıp ve psikiyatri uzmanlığı | Psikoloji; klinik unvan için ilgili ileri eğitim |
| İlaç reçetesi | Gerekli gördüğünde düzenleyebilir | İlaç reçete etmez |
| Psikoterapi | Eğitim ve yetkinliği kapsamında uygulayabilir | Unvanı, eğitimi ve yetkisi kapsamında değerlendirilir |
| Ekip çalışması | Tıbbi değerlendirme ve tedaviyi planlayabilir | Gerektiğinde ilgili sağlık ekibiyle birlikte çalışır |
Hangi uzmandan randevu alınacağı nasıl belirlenir?
Günlük yaşamı etkileyen bir ruhsal güçlük için nereden başlayacağınızı bilmiyorsanız aile hekiminizden veya bir psikiyatri uzmanından değerlendirme isteyebilirsiniz. Daha önce tanı veya tedavi öykünüz varsa bunu başvuru sırasında belirtin. İnternetteki kısa belirti listeleri kişiye özel değerlendirme yerine geçmez.
Kullandığınız ilaçlar, mevcut hastalıklar, uyku değişiklikleri ve belirtilerin ne zamandır sürdüğü görüşmede önem taşıyabilir. Görüşmenin amacı kendi kendinize tanı koymak değil, yaşadıklarınızı anlaşılır biçimde paylaşmaktır. Bir uzman başka bir değerlendirmeye ihtiyaç duyarsa yönlendirmenin nedenini sorun.
Uzman seçerken unvandan başka nelere bakılmalı?
Sizin yaş grubunuzla ve başvuru konunuzla çalışıp çalışmadığını öğrenin. Çocuk ve ergen başvurularında, yetişkin hizmetinin aynı biçimde uygulanacağını varsaymayın. Çift veya aile görüşmesi arıyorsanız buna ilişkin eğitim ve çalışma biçimini ayrıca sorun.
“Terapist” ifadesini gördüğünüzde hangi temel meslek ve eğitimle hizmet verildiğini öğrenin. Diplomalar, uzmanlık bilgileri ve çalışma yeri hakkında açık bilgi isteyin. Kesin iyileşme sözü, herkes için aynı yöntem veya baştan garanti edilen seans sayısı üzerinden karar vermeyin.
Randevu öncesinde sorabileceğiniz 7 soru
- Mesleki unvanınız ve bu alandaki eğitiminiz nedir?
- Benim başvuru konum ve yaş grubumla çalışıyor musunuz?
- İlk görüşme değerlendirme mi, terapi görüşmesi mi olacak?
- Gerektiğinde psikiyatri veya başka bir sağlık hizmetine yönlendirme yapıyor musunuz?
- Görüşme süresi, ücreti ve iptal koşulları nedir?
- Gizlilik ve bilgi paylaşımı hangi çerçevede yürütülüyor?
- İlerlemeyi ve görüşme planını nasıl değerlendireceğiz?
İlk görüşmeye nasıl hazırlanabilirsiniz?
Görüşmeye gitmeden önce sizi zorlayan durumları birkaç cümleyle yazın. Örneğin yalnızca “Kaygılıyım” demek yerine bunun hangi durumlarda arttığını ve işinizi, okulunuzu veya ilişkilerinizi nasıl etkilediğini anlatabilirsiniz. Her ayrıntıyı ilk gün paylaşmak zorunda hissettiğinizde bunu da uzmana söyleyin.
İlk psikolog görüşmesine hazırlık rehberi randevunun pratik yönlerini planlamanıza yardımcı olabilir. Endoğru’daki uzman profillerini incelerken unvan, çalışma alanı ve iletişim bilgilerini doğrudan uzmanla doğrulayın.